Oğlum otizm spektrum bozukluğu tanısıyla özel eğitim ve dil terapisi desteği alıyor. Kreşte bir etkinlik bitip diğerine geçerken zorlanıyor; müzikten masaya geç...
Oğlum parkta oyun bitince eve dönmek istemiyor ve her seferinde büyük bir çatışma yaşıyoruz. Kendisi 7 yaşında ve otizm spektrum bozukluğu tanısı var; özel eğit...
Oğlunuzun durumunu okuyunca kendi ilk yıllarımızı hatırladım; benzer şeyleri biz de yaşadık, o yüzden sorunuz çok tanıdık. Dört yaşta ince motor beceriler çocuktan çocuğa değişir; bazı çocuklar kalemi üç parmakla tutmaya başlar, daire ve artı çizer, makasla düz keser, düğme açıp takabilir. Ama bu bir yarış değil, her çocuğun kendi hızı var. Yine de kreşte akranlarından belirgin ayrıldığını fark ettiyseniz, bu bir işaret olabilir; düğme takma da aynı ince motor ve el-göz koordinasyonu alanına girer, yani ikisi çoğu zaman birlikte gider. Evde şunları deneyebilirsiniz: - oyun hamuruyla sıkma, yuvarlama, parmakla bastırma - boncuk dizme, cımbızla pamuk taşıma - dikey yüzeyde (duvar tahtası, tebeşir tahtası) boyama, çünkü omuz desteği kalem kontrolünü artırır - kısa ve kalın boya kalemleri, ardından üç parmak tutmayı teşvik eden tutucular (bunları terapistinizle seçin) - büyük düğmeli tahta veya giysiyle başlayıp küçültme. Okul hazırlığında bu beceriler yazı yazma, makas kullanma ve öz bakım için temel; yavaş giderse panik yapmayın ama erken destek fark yaratır. Ne zaman uzmana danışmalı: dört yaş sonunda hâlâ kalemi hiç kavramıyorsa, günlük işleri (kaşık, fermuar, düğme) çok zorluyorsa, eli çabuk yorulup ağlıyorsa bir çocuk doktoruna ve ergoterapiste (duyu bütünleme) danışın. Ben oğlumda bunu üç yıl önce yaptım, iyi ki yapmışım; tanı bir gün söylendi ama destek her gün işe yarıyor. Siz de yalnız değilsiniz, küçük adımlar birikiyor.
Üç hafta, kreş uyumu için gerçekten kısa bir süre; bunu sadece siz yaşamıyorsunuz, sabah ağlaması ve eve dönüşte yapışma bu dönemde sık görülüyor ve çoğu zaman çocuğun güvenli bağ kurma çabası. Yine de servis saatini hemen değiştirmek yerine önce belirsizliği azaltmayı denerdim: akşamdan yarını anlatan basit bir görsel takvim, servise binmeden önce kısa ve net bir veda ritüeli (bir sarılma, aynı cümle, "okul bitince seni ben alacağım"), yanında kalabilecek küçük bir geçiş nesnesi ve öğretmenle aynı vedalaşma cümlesini kullanmak. Uzun vedalar kaygıyı büyütür; kısa, kararlı ve aynı olan veda daha iyi. Akşamları tek adımda tek yönerge, sakin bir köşe ve uyku öncesi hep aynı sırayla tekrarlanan üç dört adımlı rutin işe yarıyor. Parmak emme ve yapışma genelde geçici bir regresyon; bunu bir ebeveyn hatası olarak görmeyin, çocuk kendini toparlamaya çalışıyor. Okulla konuşurken suçlayıcı değil, birlikte çözüm arayan bir dil kullanın: "Sabah ayrılığı zor, aynı veda cümlesini kullanabilir miyiz, servis sonrası ilk on dakikada sakin bir etkinlik planlayabilir miyiz?" diye sorun, gözlemlerinizi bir iki hafta not edin. Şiddetli süren, beslenme ve uykuyu belirgin bozan ya da haftalarca gerilemeyen bir tabloda çocuk ergen psikiyatrisi değerlendirmesi için çocuğunuzun doktoruna danışın; kararı onunla ve terapistle birlikte verin. Yol uzun ama yalnız değilsiniz, küçük düzenlemeler bile fark yaratıyor.