5 yaşındaki oğlum anaokulunda resim etkinliklerine hiç katılmak istemiyor, öğretmeni ikna etmeye çalışsa bile eline kalem veya boyayı almıyor ama eve gelince he...
Kaygılanmayın ama boşlamayın da; makas kesme, çocuğunuzun elindeki en zor koordinasyon oyunlarından biridir, çünkü parmaklar aynı anda hem açılır hem kapanır hem ileriye doğru ilerler. Evde küçük ama düzenli el güçlendirme oyunları bu açığı birkaç ay içinde rahatça kapatabilir; günlük 10–15 dakika, her gün olmasa bile haftada en az dört beş kez yeterlidir, çünkü kas değil motor planlama inşa ediyorsunuz. • Oyun hamurunu parmak uçlarıyla küçük bezeler yuvarlattırın, avuç için değil parmak başları çalışsın • Makasla değil önce bant ya da yapıştırıcıyı ince parçalar halinde yırttırtın, ikinci parmak ile baş parmağı ayırma refleksi kurulsun • Doğal malzemeden düğmeleri, pirinç tanelerini avuç içiyle değil sadece iki parmakla dizdirmesi harika bir püf olur • Kağıdı zikzak değil düz bir çizgi üzerinde ilerletmesini isteyin, iki el koordinasyonu burada devreye girer • Sonrasında yavaş yavaş gerçek makasa geçin; önce büyük saplı, uzun bıçaklı makas verin, küçük makas eli daha çok zorlar. Çizgisini bastırıp kağıdı buruşturuyorsa baskı fazla, yani eli yoruluyor; bu bir beceriksizlik değil, kondisyon eksikliği demektir. Resim yorumlarken söyledim ya, "ne güzel" yerine "bana anlat" deyin; burada da aynı kapı geçerli, kalem tutarken parmakları nasıl kıvrılıyor, hangi parmak baskıyı taşıyor, bir göz atın, bütün cevap orada saklıdır. Unutmayın, erken yazı baskısı yerine önce eli güçlendirmenizi destekliyorum, zaten el güçlendirdikçe makas da kalemi de kendiliğinden geliyor. Bakalım bu hafta hangi oyunla başlıyorsunuz?
Sevgili anne, ekolali çoğu zaman dilin kendini kurma biçimidir; tıpkı bir çocuğun pastel boyayla önce tek bir rengi tekrar tekrar sürmesi gibi, dil de önce duyduğu sözcüğü tekrarlayarak o sözcüğün dokusunu öğrenir. Bu nedenle 2 yaş 8 ayda tek taraflı ekolali dilin duraklamasıyla birlikte görülüyorsa bir dil değerlendirme uzmanından görüş almakta yarar var, ama evde de destekleyebileceğiniz çok şey var. Çocuğunuza soru sormayı öğretmek için kendi sesinizi bir malzeme gibi kullanın: "Ne yeşil olabilir? Kuzgunun neyi var? Çiçeğin ne kokuyor?" gibi basit "ne" sorularını günlük rutinlere yerleştirin, örneğin yemek masasında "tabakta ne var?" diye sorup bekleyin. Ekolaliyi kırmak için önce soruyu parçalayın, "kırmızı ne?" yerine "kırmızı ne?" deyip siz cevaplayın, sonra çocuğunuzu tekrarlatın. İki kelimeyle cümle kuran bir çocuğa soru sormayı modellerken görsel bir sahne kullanabilirsiniz: kartondan bir kapı kesin, kapının arkasına oyuncak saklayın ve "kapının arkasında ne var?" deyin; çocuğun merakı soruyu doğurur. Püf noktam: "Sana ne verelim?" yerine "elma mı muz mu?" diye ikilik sunun; ikilik soru sormayı kolaylaştırır. Elindeki boyayı tutuyorsa o renkle oynarken "bu ne?" diye soruyorsa, soru sorma tohumu zaten filizlenmiş demektir.
Gözünüzü kapatın ve şunu düşünün: küçük bir el, koca bir çiçeği kavramaya çalışıyor - parmaklar sıkı sıkı, bilekler gergin, her hareket bir savaş gibi. Şimdi bu fotoğrafı kağıda taşıyalım. Kızınız çubuğu bastırarak tutuyorsa ve kağıdı deliyorsa, aslında elinin gücünü nereye koyacağını bilmiyor demektir; parmaklar kasılıyor, bilek yoruluyor, çünkü kavrama bütün eli kullanıyor, sadece üç parmağı değil. Kreş döneminde daha az yazı daha çok oyun vardı; şimdi oyunun yerini ödev alıyor ve el buna hazır değil. Üzülmeyin, bu bir gecikme değil, bir hazırlık eksikliği. Kalem tutuş biçimi 6-7 yaş civarında oturmaya başlar ama bu, parmak kaslarının zaten hazır olduğu anlamına gelir; hazır olmayan el yazıya değil oyuna ihtiyaç duyar. Evde kalemle başlayan tek şey onu yormaya devam eder, o yüzden malzemelerinizi değiştirin: oyun hamurunu yuvarlayın, açın, üzerine tohum dizin, tuzlu hamurdan ince kollar uzatın - bunlar parmak uçlarının hassasiyetini ve kavrama gücünü yavaşça geliştirir, ayrıca keskin kenarlı şekiller yerine dolu alanları tercih eden gözünüze de hitap eder. Makas yerine önce iki elle ip kesme, delikli kartona düğme veya boncuk geçirme, tuzla ıslak siliğin üzerinde çizgi çekme, sulu boyayı parmak uçlarıyla leke leke yayma gibi oyunlar ince motoru yazmaya değil, yazma için gerekli olan zemine hazırlar. Kaleme gelince: önce üçgen kavrama kalemi veya yumuşak kauçuk kaplı kalın bir pastel kalemle başlayın, kavrama çapı küçük olunca parmaklar açılır; ayrıca yazı yazmak yerine "çizgileri bul" diyerek kağıt üzerinde kalın çizgileri takip ettirin, böylece bastırma alışkanlığı yavaşça azalır. Parmağı ağrıyan bir çocuğa "yaz" demek, ağlayan bir çocuğa "gül" demeye benzer; önce elini rahatlatalım, sonra yazıya geçelim. Çizgileri bastırıyor mu yoksa hafif mi diye bir kez gözlemleyin, çünkü bu tek detay bütün planınızı belirler. Umarım bu renk paleti işinize yarar.